GAOS (geo-akker-optimalisatie-software)voor Precisielandbouw

Het computerprogramma GAOS is bedoeld voor het optimaliseren van de ruimtelijke benutting van akkerbouwpercelen voor de teelt van cultuurgewassen èn voor de aanleg van akkerranden en/of teeltvrije zones. Het vergt veel tijd en inspanning van de ervaren akkerbouwer om de beschikbare oppervlakte van zijn percelen goed te benutten. Dit geldt zelfs voor jarenlang bewerkte, perfect rechthoekige percelen. De niet-optimale benutting die hiervan vaak het gevolg is, leidt tot verlies van arbeidsen machinetijd en verlies van inputs zoals energie, zaai- en pootgoed, nutriënten en gewasbeschermingsmiddelen door bijvoorbeeld overlap.

Schermbeeld van het computerprogramma GAOS met één perceel dat door het optimalisatieprogramma is ingericht voor de bewerkingen zaaien en gewasbescherming.

Schermbeeld van het resultaat van een optimalisatie van een perceel op een topografische achtergrondkaart (rood: werklijnen zaaien; groen: werklijnen gewasbescherming; groen: akkerrand; de dikke rode lijn is de grens van het perceel).

GPS-tijdperk
In het GPS-tijdperk ontstaan nieuwe mogelijkheden om de ruimtelijke benutting van akkerbouwpercelen te verbeteren. Met behulp van RTK-gps stuurautomaten kunnen rechte en tegenwoordig ook kromme werklijnen nauwkeurig en comfortabel gevolgd worden. Voor een goede benutting van het perceeloppervlak is een optimale ruimtelijke planning van de werklijnen een eerste vereiste. Dit wil zeggen, dat de werklijnen zodanig gesitueerd moeten worden, dat een perceel in zo min mogelijk tijd en met zo weinig mogelijk over- en onderlap bewerkt kan worden.

Akkerbouwplanning vanaf PC

Ooit werden percelen bewerkt van slootrand tot slootrand. Tegenwoordig dienen akkerbouwers rekening te houden met teeltvrije zones langs watervoerende sloten. Daarnaast kunnen zij gebruik maken van regelingen voor de aanleg van maatschappelijk gewaardeerde akkerranden. Dit maakt een ideale inrichting van akkerbouwpercelen een nog lastiger opgave. De trekkercabine is geen ideale plek voor het plannen van de werklijnen op een perceel. Om de werkbare dagen goed te benutten en om fouten zo veel mogelijk uit te sluiten dient de planning op een rustige plek, in een rustige periode plaats te vinden: op de PC, in de winter.

Optimalisering inrichting akker
Vooruitstrevende akkerbouwers in de Hoeksche Waard hebben in samenwerking met Wageningen Universiteit (Centrum voor Geo-informatie en Alterra) een softwareprogramma (GAOS) ontwikkeld voor het optimaliseren van de inrichting van percelen. GAOS omvat o.a. een database waarin de geometrie van alle percelen van de deelnemende akkerbouwers is opgeslagen. Nadat de akkerbouwer een perceel aangeroepen heeft en een aantal parameters opgegeven heeft, zoals de werkbreedte en, voor iedere zijde, de gewenste breedte van eventueel een teeltvrije zone of een akkerrand (afb. 2), berekent GAOS de optimale ruimtelijke situering van de werklijnen voor een bewerking (af. 3). Deze informatie kan vervolgens aan de boordcomputer van de RTK-GPS stuurautomaat overgedragen worden.

Schermbeeld van een invoermenu.

Het resultaat kan als bestand voor een RTK gps stuurautomaat gedownload worden. Tevens is het mogelijk het resultaat voor visualisatie met Google Earth of als GML-bestand te downloaden. De grootte van de oppervlakken voor het gewas, de teeltvrije zones en de akkerrand of natuurakker worden eveneens weergegeven.

Enkele kenmerken van GAOS:

1. GAOS draait als web-applicatie, d.w.z. de akkerbouwer kan via internet met een gebruikersaccount inloggen op het programma, zijn wensen invoeren en het resultaat van de   optimalisatie downloaden. Het programma verkeert nog in het prototype-stadium. In het teststadium zijn 2 gebruikersaccounts beschikbaar.

2. GAOS beschikt nu over twee uitvoerknoppen, één waarmee het resultaat van de optimalisatie overgedragen kan worden op SBG RTK-gps stuurautomaten en één voor Trimble RTK gps stuurautomaten.

3. GAOS is geschikt voor het plannen van akkerranden met een vaste breedte en voor akkerranden met een variabele breedte, zogenaamde natuurakkers. Natuurakkers zijn bij uitstek geschikt voor het optimaliseren van een perceel met een kleine geer of een kromme zijde.

4. GAOS is ontworpen in het kader van het project ‘Akkerbouw in Groen en Blauw'. In dit project werken akkerbouwers uit de Hoeksche Waard mee aan de realisatie van het ‘Uitvoeringsprogramma Nationaal Landschap Hoeksche Waard' van Provincie Zuid-Holland en samenwerkende gemeenten in de Hoeksche Waard.

5. Met GAOS is het mogelijk om een controlled traffic systeem toe te passen. Zo kan bijvoorbeeld gekozen worden voor vaste rijpaden voor gewasbescherming om de negatieve effecten op de bodemstructuur ruimtelijk te concentreren.

www.hwodka.nl