Zwolle - vroege kadasterkaarten geëxposeerd

In de tentoonstelling ‘De loop van het water' in het Stedelijk Museum Zwolle zijn t/m 20 september 2009 acht historische kadasterkaarten te zien van het gebied tussen Harculo en Westenholte. Dit zijn de eerste kaarten die na de oprichting van het kadaster in 1832 gemaakt zijn. De geëxposeerde kaarten laten de gebieden langs de IJssel zien van de voormalige gemeente Zwollerkerspel. Ieder huis, herberg en boerderij en iedere dijk, landweg en sloot is getekend.

Op deze getekende kaarten is nog veel van de huidige situatie te herkennen. Maar ze zien er ook fraai uit in beige en licht rode tinten. De kaarten hadden tot doel het leveren van een betrouwbare grondslag voor de heffing van de grondbelasting. Daarnaast boden ze bescherming van bevorderden ze de rechtszekerheid ten aanzien van onroerend goed. Deze zogenaamde minuutplans zijn afkomstig van het Historisch Centrum Overijssel, waar ze goed bewaard worden in de depots. De tentoonstelling biedt een unieke gelegenheid om de originele kaarten uitgebreid te bekijken. In de tentoonstelling komen verschillende aspecten van de IJssel aan de orde:

De IJssel als barrière
De rivier vormt een natuurlijke scheiding tussen Gelderland en Overijssel. Met een overzetveer kwam men vanuit de voormalige gemeente Zwollerkerspel, nu gemeente Zwolle, aan de andere oever: het Katerveer en het Kleine Veer. Alleen het Kleine Veer is 's zomers nog in gebruik. Zwolle had aanvankelijk geen verbinding via het water met de IJssel. De stad lag enkele kilometers van de rivier. Schepen voeren via het Zwarte Water naar de Zuiderzee. Pas in 1819 toen de Willemsvaart werd geopend, was er een directe verbinding met de IJssel. Dit kanaal werd gedeeltelijk gedempt toen in 1964 het Zwolle-IJsselkanaal in gebruik werd genomen. De eerste verbinding over de IJssel was de spoorbrug uit 1864. De huidige brug zal in 2012 worden afgebroken, wanneer de nieuwe spoorbrug voor de Hanzelijn gereed is. Er zijn twee verkeersbruggen over de rivier: de Oude IJsselbrug sinds 1929 en de nieuw brug in de A28 sinds 1970. Deze wordt binnenkort van een extra rijbaan voorzien.

De IJssel als waterloop
De laatste jaren worden plannen gemaakt om het water in goede banen te leiden door de waterhoogte bij grote hoeveelheden water te verlagen. Daarbij wordt o.a. aandacht besteed aan waterbeheer, recreatie en natuur. Met het project ruimte voor de rivier worden de natuurgebieden die al aanwezig zijn, de uiterwaarden bij het Engelse Werk en de Vreugderijkerwaard bij Westenholte, uitgebreid. De Scheller- en Oldeneler buitenwaarden worden vergraven. Bij de wijk Westenholte wordt de dijk ongeveer 300 meter landinwaarts verplaatst. De plannen voor deze ingrijpende veranderingen zijn op de tentoonstelling te zien. Daarnaast zijn historische kaarten van de IJssel te zien waarop o.a. de dijkdoorbraken in 1754 zijn aangegeven.

De IJssel als inspiratiebron
De rivier spreekt tot de verbeelding. Niet alleen zijn er veel gedichten over de IJssel gemaakt, ook kunstenaars lieten en laten zich door de rivier inspireren.
In het verleden was dat o.a. Jan Voerman, nu zijn dat kunstenares Sjoerdtje Hak en natuurfotograaf Gerrit Gerritsen. Voor hun aquarellen en foto's is veel ruimte in de tentoonstelling beschikbaar.

Fotowedstrijd ‘Mijn IJssel'?
In het kader van de tentoonstelling is er een fotowedstrijd waarvoor deelnemers hun mooiste IJssel-foto kunnen insturen. De rivier de IJssel heeft veel kunstenaars en fotografen geïnspireerd. De steeds veranderende luchten, hoog en laag water, vee aan de oever en de vele vogels die ieder jaar terugkomen in de prachtige uiterwaarden en plassen buiten de dijk geven mogelijkheden te over om de rivier op een speciale manier met de camera vast te leggen.
Foto's moeten uiterlijk 28 augustus worden ingeleverd. Dit kunnen zowel digitale foto's zijn als afdrukken van ca. 20 x 30 cm. De digitale foto's moeten gestuurd worden aan het e-mail adres van het secretariaat: muszwol@stedelijkmuseumzwolle.nl Dit e-mailadres is beveiligd tegen spambots, u heeft JavaScript nodig om het te kunnen bekijken de afdrukken naar het postadres van het museum, Postbus 1130, 8001 BC Zwolle. Op 1 september 2009 zal bekend worden gemaakt wie de beste en meest karakteristieke foto heeft gemaakt. De mooiste zullen tot het einde van de tentoonstelling in het museum worden geëxposeerd.

www.stedelijkmuseumzwolle.nl