Volwassen gebruik van GIS
De ArcGIS-gebruiker 10.0

Door: Gert-Jan van der Weijden

Het is 2010, en dus in ieder geval marketingtechnisch een prima moment om de nieuwe release van ArcGIS, the release formerly known as 9.4, om te dopen tot versie 10.

AGGN-werksessie in het LEF Future Centre van Rijkswaterstaat. (foto: RWS)

Verrassenderwijs is de releasedatum van ArcGIS 10 niet op 10 oktober 2010 (10-10-10) gesteld, maar worden we waarschijnlijk al op de aanstaande GIS Tech blij gemaakt met een ‘release candidate’. Als het goed is, vindt nog in het tweede kwartaal de definitieve versie zijn weg naar uw en mijn brievenbus.

Met een poll op de website van de ArcGIS GebruikersGroep Nederland, www.aggn.nl, een rondje in een LinkedIn-groep en eens wat links en rechts eens informeren, heb ik geprobeerd een beeld te krijgen van wat u met zo’n release doet. Of, iets dramatischer gezegd, wat zo’n release met u doet.
Mijn niet-wetenschappelijke peiling gaf aan dat er een flinke groep is die direct met de nieuwe release aan de slag gaat. Een nog iets grotere groep laat de nieuwe versie als ware het een wijn die nog op dronk moet komen minstens een half jaar liggen, denkt zelfs te wachten op de volgende release. Versienummers lijken niet uit te maken voor nuchtere Hollanders: we kijken puur naar de functionaliteit.

Ontdekkingsreizigers en adviseurs
De ontwikkelaars willen snel met nieuwe functionaliteit aan de slag. Zij zijn de ontdekkingsreizigers onder de ArcGIS-gebruikers. Deze ontwikkelaars geven wel aan dat compatibiliteit met hun klanten een belangrijk issue is. Daarvoor is de virtuele PC een veelgenoemd hulpmiddel. Om de klanten inzicht te geven in de mogelijkheden van de nieuwe release, dat kan nieuwe ontwikkelingen stimuleren.
Adviesbureaus proberen door de organisatie heen op één release te standaardiseren. Incompatibiliteit tussen verschillende releases is daarvoor een belangrijke reden. Een systeem enthousiast ontwikkelen met een hoge versie en er tegen de tijd van oplevering achter komen dat er toch op basis van een lagere versie moet worden ontwikkeld, is vragen om moeilijkheden.

AGGN-werksessie ‘Bossche bollen of gebakken peren’. (foto: RWS)

Met de AGGN naar de Noord/Zuidlijn in Amsterdam, 2009.

Releases en marktaandelen
Wat valt op, als we naar de release-geschiedenis kijken van ArcGIS en, als bekend tegenvoorbeeld, MS Office? Microsoft doet blijkbaar alleen aan ‘major releases’. Geen Office 12.1, maar hop, gelijk naar 14. Het overslaan van versie 13 heeft wellicht met bijgelovigheid te maken. Office 2003 heeft momenteel het grootste marktaandeel: circa 34 procent. Dat is een release uit hetzelfde jaar als ArcGIS 8.3! Office 2000 (uit de tijd van ArcGIS 8.0) haalt nog altijd een dikke 5 procent. Zou er overlap zitten tussen gebruik van Office 2000 en van ArcView GIS 3.3?

Release frequentie
In het begin van dit millennium vlogen de ArcGIS-updates ons jaarlijks om de oren, sinds versie 9.1 is de frequentie duidelijk omlaag gegaan, tussen 9.3 en 10 zit zelfs twee jaar. De 9.3.1 release tel ik gemakshalve niet mee, de nummering geeft al aan dat het eigenlijk een service-pack is. Het is bijzonder dat juist nu externe ontwikkelingen heel snel gaan, de releasesnelheid daar bij achter blijft. Met die externe factoren bedoel ik met name de ontwikkeling van webservices en de daarbij behorende standaarden.

Volwassen GIS
Is het ‘release-absorberend vermogen’ van de gebruikers misschien afgenomen? Dat zou kunnen, als gevolg van het volwassen worden van GIS-gebruik. Het is vaak integraal onderdeel geworden van primaire processen, en heeft daardoor afhankelijkheden met andere systemen. Het gebruik werd breder, waardoor een upgrade meer mensen in de organisatie raakt, en dus een grotere impact heeft. Bovendien verwacht die bredere groep gebruikers gewoon dat het werkt.
Twintig, of zelfs nog tien jaar geleden, waren de ArcGIS-gebruikers tevens ontwikkelaars. Die zaten weliswaar flink te tieren bij niet-werkende functionaliteit, maar wisten daar met een macro of een programmaatje in C, Delphi (of langer geleden: in Pascal) wel een workaround voor te maken. AGGN-nieuwsbrieven uit de vorige eeuw stonden vol met dit soort ad-hoc oplossingen. Tegenwoordig is OTAP het devies: Ontwikkeling – Test – Acceptatie – Productie. Daarbij maakt ICT-Outsourcing hardere afspraken over releasemanagement nodig.

Linker- en rechterhersenhelft
Veel gebruikers gaven anno 2010 aan niet op zozeer op spectaculaire nieuwe functionaliteit te zitten wachten, maar op verbetering van bestaande functionaliteit. Het ArcGIS-gebruik in Nederland is zó breed in aantal, en zó specialistisch in de dagelijkse toepassing, dat veel gebruikers nog slechts een fractie van de mogelijkheden gebruiken. Of ‘nodig hebben’? Of ‘benutten’?
Misschien is er wel een markt voor een versie 9.4 én een versie 10.0 naast elkaar. Versie 9.4 als de geordende, rationele ‘linkerhersenhelft’ versie, 10.0 als de creatieve, fantasierijke ‘rechterhersenhelft’ release. Het bestaan van het aloude ArcInfo Workstation náást ArcGIS zou je zo kunnen zien, evenals het nog steeds uitgestelde pensioen van ArcView GIS 3.3.
Maar of we het nu versie 9.4 of 10 noemen, het blijft interessant om te horen en te zien wat een nieuwe release van ArcGIS nu allemaal kán. Nóg interessanter is het, om te horen en te zien wat de gebruiker er mee doet. Met welke versie van ArcGIS dan ook. De gebruiker maakt immers de werkelijke innovatie!

Gert-Jan van der Weijden is voorzitter van de AGGN
en in het dagelijks leven beleidsmedewerker Ruimte
bij het Ministerie van VROM gert-jan@aggn.nl

Meer informatie over de ArcGIS Gebruikersgroep Nederland op www.aggn.nl