Veruit meeste wijken voldoende
Leefbaar

Wie altijd al dacht dat hij in de betere buurt woonde, maar op verjaardagsfeestjes nooit genoeg bewijsmateriaal had om deze bewering te ondersteunen, kan zich nu wenden tot www.leefbaarometer.nl. Op deze site is van elke Nederlandse wijk een leefbaarheidscore te vinden. Iedereen kan zien hoeveel leefbaarder zijn wijk is boven die van een ander. 

Nederland is gemiddeld genomen goed leefbaar.

Volgens de Leefbaarometer is leefbaarheid ‘de mate waarin de leefomgeving aansluit bij de voorwaarden en behoeften die er door de mens aan worden gesteld’. Uiteraard is deze website niet alleen bedoeld voor Nederlanders die willen weten hoe het staat met het niveau van hun buurt. De site is ontwikkeld op basis van een advies van het Burger­platform aan de Minister van VROM voor een landsdekkend instrument om de leefbaarheid te signaleren. Bovendien was er de behoefte van steden aan een leefbaarheidsmonitor, uitgesproken in het kader van het Grotestedenbeleid.
Het is de bedoeling dat gemeenten en provincies de Leefbaarometer gebruiken om beleid voor te bereiden en de leefbaarheid te monitoren en evalueren. Ook wordt de site gebruikt voor onderzoek naar het ‘waterbedeffect’: problemen in aandachtswijken die zich verplaatsen naar andere wijken.
De Leefbaarometer biedt zo gemeenten en provincies online informatie, inzichtelijk gemaakt met een leefbaarheidsscore. Deze score is vastgesteld aan de hand van 49 indicatoren. De indicatoren zijn verdeeld over zes categorieën: Woningvoorraad, Publie­ke Ruimte, Be­volkingssamenstelling, Sociale Sa­men­hang, Veiligheid en het Voor­zieningenniveau.
De Leefbaarometer bevat informatie over 1998, 2002 en 2006. In het tweede kwartaal van 2009 volgt informatie over 2008. Daarna wordt de Leef­baarometer tweejaarlijks geactualiseerd. Dankzij de beschikbare informatie is het ook mogelijk om een kaart op te vragen die de verandering van leefbaarheid weergeeft.

De gemeente Utrecht op clusterniveau: de leefbaarheid in sommige wijken laat te wensen over.	In Wassenaar is het grootste probleem het woningaanbod.

Relatieve en absolute scores
Behalve een algemene score zijn gegevens beschikbaar over de afzonderlijke aspecten die een wijk leefbaar maken. Opmerkelijk genoeg kan een gemeente, wijk of cluster met een neutrale of positieve leefbaarheidsscore, tóch overwegend roodgekleurde diagrammen laten zien voor de afzonderlijke categorieën. Deze bijbehorende diagrammen geven een relatieve score weer, terwijl de totale leefbaarheid wordt uitgedrukt in een absoluut getal. De deelscores geven namelijk aan of een gebied slechter of beter scoort dan het landelijk gemiddelde en kunnen een waarde hebben tussen -50 (een grote negatieve afwijking) en +50 (een grote positieve afwijking). Doordat de leefbaarheidssituatie in Nederland gemiddeld positief beoordeeld wordt, en een gebied met matig positieve leefbaarheid dus lager dan gemiddeld scoort, kan het voorkomen dat (bijna) alle deelscores negatief uitvallen bij een matig positieve totaalscore. Bovendien geldt dat de verschillende onderdelen verschillend meewegen in het totaaloordeel.
Sociale overlast blijkt de meest bepalende factor te zijn voor de tevredenheid met de woonomgeving, gevolgd door de woning en vervolgens, met een onderling vergelijkbare invloed, het voorzieningenniveau, bekladding, vervuiling en vernieling en voorzieningen voor kinderen. De Leefbaarometer is op verschillende niveaus ingevuld: gemeenteniveau, CBS wijk- en buurtniveau en clusterniveau. Een cluster is een gebied met aansluitende woonblokken en een soortgelijke leefbaarheidssituatie. De clusters zijn slechts gedeeltelijk ingevuld, terwijl de andere kaartlagen een vollediger dekking hebben. Echter, voor het monitoren van steden zijn de clusters het meest ideale niveau; ze zijn homogener dan wijken of buurten, en geven dus een preciezer beeld.

Betere buurt
Eén van de dingen die de Leef­baarometer laat zien, is dat de reputatie van de meeste leefgebieden volledig terecht is. Zo blijkt Wassenaar zeer goed in orde te zijn (het slechts scorende onderdeel is daar het woningaanbod), terwijl Utrecht clusters herbergt met een negatief tot zeer negatief ervaren leefbaarheid. Verder blijkt de leefbaarheid ‘in de provincie’ beter dan die in de steden. De best leefbare gemeenten scoren weliswaar zonder uitzondering onder het gemiddelde op het gebied van voorzieningenniveau, maar de bevolkingssamenstelling, sociale samenhang en veiligheid die er tegenover staat, maakt kennelijk veel goed.

Open source
De viewer van de Leefbaarometer werd ontwikkeld door Logica. Het bedrijf kreeg van het Ministerie van VROM de opdracht een digitale atlas te maken, die alle beschikbare kaartbeelden over de leefbaarheid op verschillende ruimtelijke schaalniveaus moest bevatten. De viewer diende makkelijk toegankelijk te zijn en gebruik te maken van algemeen beschikbare technieken. Joris van der Horst, Geo-ICT consultant bij Logica: “Alles is gebaseerd op open standaarden en open source software, dat was de wens van de opdrachtgever. Voor de database hebben we gekozen voor PostgreSQL 8.3 met de PostGIS 1.3-extensie voor de opslag van geografische data. Deze data zijn afkomstig van zeer uiteenlopende bronnen, zoals de Politiemonitor, het CBS, het Kadaster, het CWI en natuurlijk het Ministerie van VROM zelf, maar dat was voor ons geen punt van aandacht. Voordat wij aan het werk gingen met de Leefbaarometer, hebben twee onderzoeksbureaus de data verzameld en bewerkt. Ze hebben deze vervolgens aangeleverd in een door ons aangegeven bestandsformaat, zodat we daar direct mee aan de slag konden.”
Al met al heeft het project voor Logica zo’n acht maanden in beslag genomen, waarbij het grootste deel daarvan werd gebruikt voor overleg tussen de verschillende partijen. “Ik schat dat de daadwerkelijke ontwikkeltijd twee maanden bedroeg. We hebben echter even stilgelegen nadat we versie 1.0 van de Leefbaarometer hadden gemaakt. Het was namelijk niet helemaal duidelijk of alle data vrijgegeven mochten worden. Door­dat er aanpassingen zijn doorgevoerd, kwamen we uit op versie 2.0, die momenteel online staat.”

Internet:?www.vrom.nl/leefbaarometer
www.logica.nl