Veldcomputers Staatsbosbeheer
Mobiele Boswachter

Door: Sonja van Poortvliet

Binnen anderhalve maand had Realword Systems de veldcomputer up & running.Met intuïtieve interface en GPS-uitrusting. Net voor de start van het monitoringsseizoen bij Staatsbosbeheer.

Het is een lekker robuust ding, de veldcomputer van Staatsbosbeheer. Ligt goed in de hand en is voorzien van duidelijke opties in het scherm. Het is een touch-screen, maar wie wil, kan ook het bijgeleverde pennetje ter hand nemen. Door de ingebouwde GPS-ontvanger weet je precies waar je bent. Op dit moment in Hollands Duin om precies te zijn. Een prachtig bos- en duingebied nabij Noordwijk. Met name in de zomer is het druk bevolkt door fietsers en wandelaars. Staatsbosbeheer heeft er een vestiging, vlakbij de duinen. Een houten kantoor waar vanuit Regio West wordt gemonitord, onderhouden en van waaruit rondleidingen plaatsvinden.

Menustructuur
Marina Fijten, boswachter I&M, Kennemerland en Hollands Duin, wordt vrolijk van haar digitale assistent. Vlot gaat ze door de menustructuur van de ‘Mobiele Boswachter'. Dankzij Klauwier hoeft de boswachter niet meer de namen in te voeren van dieren en planten die ze ziet. Ze staan namelijk allemaal al in de applicatie. Ruim 15.000 namen, zowel de Nederlandse als de wetenschappelijke, zijn door het intikken van enkele letters tevoorschijn te toveren. Wat natuurlijk nog wel goede kennis vereist van de gebruiker. Bij twijfel bewijst het flora- en faunaboek nog steeds zijn nut.

Op termijn
In de werkschuur c.q. het kantoor kan worden achtergelaten: de topografische kaart en/of de luchtfoto. Op termijn weliswaar, want het werken met de ‘Mobiele Boswachter' is nog niet ingeburgerd. Vóór de start van het monitoringsseizoen, in april, zijn er 46 uitgedeeld. Er is een cursusdag geweest in Driebergen, het hoofdkantoor van Staatsbosbeheer. Voor een aantal boswachters I&M voelt het veldboek nog erg vertrouwd. Waarom zou je dat inruilen voor een digitaal apparaat?

Procesmatig werken
Volgens Fijten en Zaher Srour, consultant Realworld Systems, is het een kwestie van tijd en praten met elkaar voordat het veldboek wordt ingeruild. Ze leggen uit waarom. Allereerst is de veldcomputer dankzij de applicatie Klauwier helemaal ingericht op procesmatig werken. Srour: "Per scherm is één keuze te zien. Opties die er op dat moment niet toe doen worden niet getoond. Zo wordt het werkproces gewaarborgd." Met name medewerkers die wat minder gewend zijn om met computers te werken blijken dit als prettig te ervaren. Fijten noemt eenduidigheid als een van de voordelen. "De benamingen van planten en dieren zijn ‘voorgeprogrammeerd'. Beschrijvingen komen niet meer voor omdat deze zijn aangegeven met codes. Dat voorkomt schrijffouten."

Staatsbosbeheer en GIS Staatsbosbeheer beheert bijna 250.000 hectare natuur in Nederland. In deze gebieden, onderverdeeld in vier regio’s, worden jaarlijks dieren en planten gemonitord en geïnventariseerd. Door de boswachters Inventarisatie en Monitoring (I&M), door veldmedewerkers en door honderden vrijwilligers. Dit alles voor behoud, herstel en voor ontwikkeling van nieuwe natuur. Dat gebeurde tot nu toe met behulp van papieren kaarten en veldboekjes. Deze maken plaats voor handhelds, uitgerust met GPS. Het levert een aanzienlijke tijdsbesparing op, en zorgt voor eenduidigheid in de data.

Klussen
Klauwier zorgt niet alleen voor een lijst met soortnamen. De applicatie werkt ook met zogenaamde ‘klussen'. Een klus heeft altijd betrekking op een afgebakend terrein. Ook de meetvraag, de methode, de periode en de waarnemer zijn vastgelegd. En dat biedt voordelen. Gerard Eppink, GIS-adviseur Staatsbosbeheer: "Omdat we nu klusgebonden waarnemingen kunnen doen, kunnen we de ingewonnen data ook eenduidiger interpreteren. Dat is met losse waarnemingen niet mogelijk." Niet alleen punten, maar ook lijnen en vlakken zijn in te voeren.

Door de ingebouwde GPS-ontvanger weet de mobiele boswachter precies waar hij is. In Hollands Duin, het bos- en duingebied nabij Noordwijk.

Desktop en PDA
Klauwier is door Realworld Systems ontwikkeld. Het draait zowel op de desktops als op de PDA's van Staatsbosbeheer. Met de applicatie kunnen boswachters en coördinatoren Inventarisatie en Monitoring de klussen voorbereiden op laptop of pc en ze vervolgens op de PDA klaarzetten. Samen met de desbetreffende kaarten van het veldwerkgebied kunnen de medewerkers aan de slag. De data die zij gedurende de dag inwinnen zijn vervolgens met een USB-kabeltje te uploaden naar de centrale database. In de toekomst zal dit via UMTS gebeuren. De gegevens worden altijd gecontroleerd door de boswachter en passeren vervolgens de regionale coördinator Monitoring. In de centrale database is te zien wat de status is van de data dankzij het bijbehorende label.

ArcGIS Server 9.2
In Nederland is Klauwier de eerste ArcGIS Server Mobile-applicatie die in de praktijk gebruikt wordt. Srour steekt niet onder stoelen of banken dat hij trots is. "ESRI Inc. vertelde ons dat het niet mogelijk was, maar we hebben het toch geprobeerd. En het is ons gelukt", glundert de consultant. De applicatie heeft dan ook de AppGallery van de GIS Tech van ESRI Nederland dit jaar gewonnen. Niet alleen vanwege dit feit. Maar ook op innovatie, user interface en probleemoplossend vermogen scoorde de Mobiele Boswachter het hoogst.

Internet: www.realworld-systems.com
                www.staatsbosbeheer.nl
                www.gistech.nl