AGGN-dag in metrobouwput

Noord/Zuidlijn in aanleg

Door: Remco Takken

Het zomerse dagje uit, de GIS Trip van de ArcGIS GebruikersGroep Nederland (AGGN), leidde naar Amsterdam. De Noord/Zuidlijn kent tal van werkzaamheden met een geo-aspect, van archeologie tot deformatiemeting.

Veiligheidskleren aan…

Na jaren van voorbereiding en proefonderzoeken startte in september 2005 de eerste grootschalige archeologische opgraving van de Noord/Zuidlijn. Het archeologisch onderzoek is uitzonderlijk, gezien de ligging van de bouwlocaties in de rivier de Amstel en de grote diepte waarop de bouwwerkzaamheden zich afspelen; plaatsen in de stad die zelden of nooit voor archeologen bereikbaar zijn. AGGN-leden werden uitgenodigd een kijkje te nemen in de bouwput nabij het Centraal Station, zie de foto’s bij dit artikel.

Ontwerpfase
Steven Braakman van Witteveen + Bos legde uit hoe het ingenieursbureau momenteel de focus legt op de ondergrondse infrastructuur. Met gebruikmaking van GIS brachten zij het vier kilometer lange tracé in beeld, waarbij de vele analyses en grote hoeveelheden data het risico op ongelukken moet beperken.

Ook in de eerdere ontwerpfase is GIS ingezet, aldus Braakman. Hier draaide het vooral om het inpassen van de tunnels in de omgeving met zo weinig mogelijk overlast. Met behulp van geotechnische sonderingen is de ondergrond in een zestig meter diep 3D-model gezet. Met ArcInfo werden de gegevens aan elkaar gekoppeld tot een digitaal terreinmodel. Met deze bodemopbouw konden de risico’s in kaart worden gebracht, en werden de volumes bepaald.

In de bouwput van de Noord/Zuidlijn aan het Damrak.

Trillingen werden met rekenmodules, tools en een analyse-component verwerkt in ArcGIS 9.1. Verder maakte Witteveen + Bos een aantal 2,5/ 3D-filmpjes in ArcScene.

Uitvoeringsfase
In de huidige uitvoeringsfase van de Noord/Zuidlijn, stuitte men op een onduidelijkheid van de funderingsdiepte van de kademuur op het Damrak. Bij een fout konden ernstige verzakkingen optreden. De boring zou rekening houden met funderingspalen die tot twaalf meter diep zouden zitten. De kademuur rust op deze palen. De palen zijn gedigitaliseerd, de ‘eerste zandlaag’ is in beeld gebracht, waarna bleek dat deze laag niet overal aanwezig was. Een aantal palen moest dus wel dieper zitten, op de ‘tweede zandlaag’. Deze palen zouden inderdaad in de weg zitten. 3D-beelden in ArcScene bevestigden dat idee. De oplossing werd gevonden in het bevriezen van de ondergrond, om vervolgens toch te kunnen boren. Uiteindelijk zijn er geen palen geraakt.

Monitoring
Hoewel medewerkers van Witteveen + Bos vaak worden aangesproken op de verzakkingen aan de Vijzelgracht, legde Braakman in alle rust uit dat het uitgebreide monitorsysteem aan de gevels (verwerkt in desktop GIS voor het ontsluiten van de meetgegevens) niet bedoeld was om verzakkingen tegen te gaan. Wel gaf hij aan dat na de tweede verzakkingen in september 2008 de vragen uit de praktijk veranderden. Ook zijn er andere locaties uit voorzorg voorzichtiger benaderd dan eerder nodig leek.

MapInfo op ArcGIS-dag
Peter Kranendonk was een archeoloog die zijn vondsten verwerkte in het met ArcGIS concurrerende MapInfo. Misschien was het symbolisch. Er zijn immers stemmen binnen de AGGN die de vereniging willen verbreden tot een algemene GIS-gebruikersgroep, dus niet meer alleen voor gebruikers van ESRI-software. Hoe het ook zij, Kranendonk stond open voor het idee om zijn in lagen verwerkte archeologische vindplaatsen ooit te linken met de bestanden van Witteveen + Bos. Een sympathiek gebaar; als de AGGN dit soort inhoudelijke samenwerking weet te bewerkstelligen met dit soort bijeenkomsten, is iedereen daar mee gewonnen.

Internet: www.aggn.nl
                www.esri.nl
                www.witteveenenbos.nl