Nederlandse 2D CAD-standaard
Objectgericht werken, 3D komt later

Door: Remco Takken

Een werkbare CAD-standaard moet een volledig gedocumenteerde, goed te onderhouden set van afspraken zijn, voorzien van tools via de markt. Een stevige aanzet is de ‘Nederlandse CAD Standaard’, oftewel NLCS.

De enige leverancier die het aandurfde om een stukje te tekenen met behulp van de nieuwe CAD-standaard, was ParaGraph’s John Schippers.

Op 12 november 2008 is de ‘Nederlandse CAD Standaard’, oftewel NLCS gepresenteerd. Ongeveer tweehonderd belangstellenden van gemeenten, provincies, rijksoverheden, ingenieursbureaus, aannemers en softwareleveranciers kwamen naar het LEF Future Center van Rijkswaterstaat in Utrecht. Al heel lang bestaat er de wens om een landelijke standaard te krijgen voor de bestandsopbouw van CAD-tekeningen. Ook zijn er al enkele initiatieven gesneuveld, of blijven steken in goede bedoelingen. De NLCS-website meldt: “Deze poging gaat echter slagen.” De noodzaak voor een dergelijke standaard wordt namelijk steeds groter en er is een breed draagvlak voor de standaard.
De NLCS heeft betrekking op het maken en overdragen van 2D digitale tekeningen in de GWW-sector. De gezamenlijke standaard herbergt de kennis en ervaring van twaalf bedrijven in zich, ook  voor stedenbouw en gemeentelijke toepassingen. De NLCS voorziet in een aansluiting op de Cheobs objectenbibliotheek. Het objectgerichte denken geniet sowieso de voorkeur van de CAD-tekenaar van de toekomst. Bovendien is er aansluiting op nationale en internationale CAD-standaarden, waarmee het draagvlak wordt vergroot.

Deelnemers
Het NLCS-project is niet bij nul begonnen. Rijkswaterstaat heeft al een paar jaar een eigen standaard in gebruik, de ‘Richtlijn Tekeningen­ver­keer Waterstaat’ (RTW). RWS schrijft deze voor aan externe partijen. De overige deelnemers die vanaf het begin hebben deelgenomen, zijn geen kleine spelers. Namens de overheden participeren naast Rijkswaterstaat ook de Dienst Vastgoed Defensie en ­ Rotterdam (namens de vier grote gemeenten), namens de ingenieursbureau's, Grontmij en DHV en namens de bouw­bedrijven Van Hattum en Blan­ke­voort, INFRA Consult + Engi­neering, Breijn en BAM Infraconsult. Daarnaast neemt CROW ook deel in het project vanuit haar achtergrond van ontwikkelaar van Cheobs (objectenbibliotheken). Het initiatief wordt gefaciliteerd door CUR Bouw & Infra, die als penvoerder optreedt in het project. Grote, door de organisatie betreurde, want niet aan de NLCS deelnemende, afwezige was ProRail.  

Vier categorieën
De NLCS bevat in grote lijnen vier categorieën met afspraken voor metadata: basisafspraken digitaal tekenen, het uiterlijk van de tekening, ordening/code­ring en representatie van objecten.
Letterlijk betekent ‘Metadata’ niets anders dan ‘data over deze data’. In NLCS-termen wordt er onder verstaan: de (minimale) set van informatie over een tekening die noodzakelijk is voor adequaat documentmanagement.

Software-leveranciers
Eén van de ‘basisafspraken’ die te vinden is in de nieuwe CAD-standaard luidt: tijdens de verwerking van het ontwerp wordt gebruik gemaakt van Layout (AutoCAD) of Sheet Models (MicroStation) om de plotcompositie samen te stellen.
Twee productnamen worden hier met name genoemd, de grote software-leveranciers zijn dan ook in een vroeg stadium betrokken bij de NLCS.

Autodesk
Autodesk’s Peter van Keulen lichtte in Utrecht tijdens de NLCS-presentatie de ‘country kit’ toe voor AutoCAD en Civil 3D. In deze ‘country kit’ bevinden zich richtlijnen van Aquafin (België), maar ook de Richtlijnen Tekenen Waterstaat (RTW), de ROA en Rona ontwerprichtlijnen en de Rioolcatalogus.

Nedgraphics
Nedgraphics gaat NLCS implementeren in de user interface van de NedInfra Suite, aldus Theo Wiering. Als mede-ontwikkelaar van de RTW-toolbox geen onlogische zet, verrassend is de aangekondigde koppeling tussen de NLCS-laag en het In­for­matiemodel Kabels en Lei­din­gen. Een gouden greep, in het kader van het vele tekenwerk van kabels, buizen en leidingen in het kader van de recente wet WION voor veilig graven. 

De NLCS heeft betrekking op het maken en overdragen van 2D digitale tekeningen in de GWW-sector.

Bentley
Henk Kersten van Bentley wijst op het 2D-karakter van de standaard, en dat is hij eigenlijk ook wel aan zijn stand verplicht. De ‘Style Sets’ Bentley’s MX Road zijn immers al RTW-conform in 3D. De ‘country kit’ van Bentley bevat, naast een Nederlandse objectenbibliotheek en lengte- en dwarsprofiel-templates, nu ook de NLCS.

ParaGraph
De enige leverancier die het aandurfde om een stukje te tekenen met behulp van de nieuwe CAD-standaard, was ParaGraph’s John Schippers. Para­Graph’s MicroStation-tekenapplicatie Organize biedt een standaardopzet volgens de NLCS-GWW norm, compleet met cell-bibliotheken, custom line
styles, textstyle, dimension styles, etc. Het programma heeft ook een controle-tool om te controleren of de tekening aan de standaard voldoet.

Objectgericht
Een belangrijk uitgangspunt voor de NLCS is, dat de standaard moet voldoen aan de voorwaarden voor objectgericht tekenen. Dat houdt in dat de informatie die in een tekening wordt opgenomen, wordt gekoppeld aan de objecten die het onderwerp zijn van GWW-projecten. Een getekend object is dan niet enkel een verzameling van lijnen en vlakken, maar een betekenisvolle entiteit in een digitaal bestand. Daardoor kunnen niet alleen mensen, maar ook verschillende computerprogramma’s de informatie interpreteren als representatie van het betreffende object, inclusief de relevante eigenschappen ervan. Doel van de objectgerichte benadering is, de NLCS een laagdrempelige opstap te doen zijn naar wat algemeen wordt gezien als de na te streven toekomst: het werken met een BIM.

Derde dimensie
Partijen in de bouw bereiden zich langzaam voor op 3D-modelleren en het werken met een BIM (Bouwwerk Informatie Model). Frans van Dam van de Data Informatie Dienst bij Rijkswaterstaat: “De werkwijze gaat nu uit van het 2D-model als basis. De standaard zal gaan fungeren als opstap naar geïntegreerde 3D-modellen en het gebruik van objectbibliotheken.” Momenteel wordt er nog veel in 2D getekend. De verwachting is dat dit bij het plannen en realiseren van infrastructuur nog geruime tijd zo zal blijven. Ook wanneer het werken met een BIM gemeengoed zal zijn, zullen 2D-tekeningen nodig blijven om bepaalde informatie over het project te representeren en uit te wisselen tussen de betrokken partijen. De praktijk zal uitwijzen of de 2D-generalisaties van partijen die al in 3D werken, ook voldoen aan de NLCS. Het is immers de vraag of de 3D’ers meteen zullen beseffen dat de 2D-standaard óók hen aangaat.

Internet: www.nlcs-gww.nl.