Social Architect

11 maart 2016

Op de jaarlijkse ISO-conferentie over geo-standaardisatie afgelopen december, dit keer in Sydney, hoorde ik voor het eerst de term Social Architect. In een presentatie over de inrichting van de informatie-infrastructuur in Australië. Hé, dacht ik, dat is interessant.

Door Paul Janssen

In de presentatie werd verteld over de informatie-infrastructuur en het belang van de maatschappelijke context. Een succesvolle infrastructuur moet immers het maatschappelijke proces ondersteunen. Het ontwerp omvat een technisch framework, de structurering van informatie en methoden, technieken en standaarden. En handelt ook over mensen en organisaties, maatschappelijk visie, relaties tussen overheden en burgers, wederzijds vertrouwen (‘vertrouw ik de overheid, vertrouwt de overheid mij’) en alle daaraan gerelateerde culturele aspecten: het sociale framework. Beide moeten op elkaar passen. Het inrichten van een informatie-infrastructuur als basis voor een gegevens georiënteerde maatschappij, is daarmee een sociaal-technisch werk. ‘Ik ben daarmee een social architect’, waren de woorden van de man aan het eind van zijn presentatie.

Rol van informatie
Hier houd ik van. Je bewust zijn van de relatie tussen techniek en sociale systemen. Keuzes in techniek bepalen wat je er in een sociaal systeem mee kan en zelfs hoe het sociale systeem er uitziet. Inmiddels weten we allemaal dat techniek en beschikbaarheid van informatie van invloed is op de maatschappij. Internet, smartphones, Facebook. Als persoon kan je switchen tussen de virtuele wereld met alleen vrienden en de dagelijkse gang der dingen. Deze informatisering vindt ook plaats bij de overheid. Van eOverheid naar iOverheid. Interactie met de overheid alleen nog maar via een elektronisch loket. Het loket is onbemensd. Van de Belastingdienst krijgen we ook al geen blauwe enveloppe meer. Daar had je toch nog het idee dat je persoonlijk iets gevraagd werd. Niet meer van deze tijd. Waar het mij om gaat is niet dat de maatschappij een bepaalde richting opgaat en of dat goed, fout, leuk of vervelend is. Nee, het gaat mij om de rol van informatie. Ik ben zelf informatiemodelleur, ontwerp geo-informatiemodellen. Deze modellen zijn een onderdeel van de geo-informatie infrastructuur  en ook deze informatievoorziening past in een sociaal systeem. Misschien ben ik ook wel een social architect. Of op zijn minst een technisch onderdeel dat moet passen in een maatschappelijke context.

Paul Oude Luttighuis zegt daar duidelijke dingen over in zijn interessante blog op LinkedIn: ‘De Ontworpen Overheid’. Natuurlijk is het zo dat de in een systeem ingevoerde gegevens bepalen welke vragen je ermee kan beantwoorden. Maar het is ook zo dat de gekozen manier van informatiemodellering van invloed is op wat een systeem kan. Meer terug naar mijzelf. Ik ben opgegroeid met objectoriëntatie als leidend principe. Destijds een revolutie in gegevensordening. Object als eenheid van informatie, uniek identificeerbaar en een taxonomische systematiek van overerving. Zo bekijk ik de wereld.

Aanlopen tegen grenzen
Ondertussen, vijftien jaar verder, vind ik dat wij tegen de grenzen aanlopen van wat we met objectoriëntatie aankunnen. De wereld is blijkbaar toch wat moeilijker te ordenen dan gedacht. Tenminste, de ordening lukt nog wel binnen één toepassingsdomein, maar tussen de domeinen lukt het maar moeilijk met het paradigma ‘het object is de eenheid van informatie’. Elke domein blijkt weer zijn eigen kijk op de werkelijkheid te hebben en ziet dingen die de ander niet ziet. Het semantische web en het gerelateerde linked data principe, kan dat veel beter. Een veel minder strak en helemaal niet-hiërarchische manier van semantische relaties. Een meer evolutionair en ook een beetje anarchistisch systeem. Het is daarmee veel flexibeler en ook nog eens meer toegesneden op ontsluiting via het web.

Alleen maar voordelen, zou je zeggen. En toch weet ik dat niet zeker. Maar zelfs daar gaat het niet om of het beter, slechter, of leuker is. Waar het mij nu om gaat is dat gekozen technische oplossingen bepalend kunnen zijn voor de ambities die een iOverheid kan waarmaken. En natuurlijk is alles evolutie en wat vandaag niet kan, kan morgen wel en paradigma’s worden opgevolgd door andere paradigma’s. Maar wij moeten ons daar wel bewust van zijn. Een overheid die voldoet aan de eisen van een participatiesamenleving moet iedereen toegang geven tot bruikbare informatie.

Wat de rol daarin is van een informatiemodelleur? Een social architect? Ik dacht het wel.

Paul Janssen is informatiemodelleur en social architect bij Geonovum

Comments are closed.