Tijd om door te pakken met 3D!

29 januari 2016

Door Jantien Stoter

In 2025 is er een actueel, semantisch-rijk, virtueel 3D-model van Nederland beschikbaar, van boven- en ondergrond. De benodigde data wordt continu ge-update door burgers, bedrijven en overheden, maar ook bijvoorbeeld door sensoren in de leefomgeving die de luchtkwaliteit, temperatuur, geluid, et cetera continu monitoren.

De overheid is hiermee tot in detail op de hoogte van wat er speelt in de leefomgeving. Ook het planningsinstrument voor de Omgevingswet is rond die tijd een interactieve 3D-visualisatie geworden, waarbij ingrijpen in de omgeving laat zien wat de gevolgen zijn voor geluid, water, lucht en veiligheid. Verder kunnen burgers en bedrijven via serious gaming in het 3D-model ervaren wat de impact is van bijvoorbeeld een nieuw windmolenpark of de uitbreiding van een snelweg. En het spreekt voor zich dat een 3D-bouwaanvraag, ingediend via het Omgevingsloket Online, in 2025 door de overheid automatisch wordt getoetst aan het 3D-Omgevingsplan en vervolgens wordt gebruikt om het 3D-model actueel te houden.

Met de huidige technieken voor inwinning, bijhouding, beheer en ontsluiting van 3D-data lijkt bovenstaand scenario voor een groot deel haalbaar. Toch is er ook een maar. Als we alle 3D-ontwikkelingen separaat laten plaatsvinden, en duizend bloemen willen laten bloeien, komen we er niet!

Een groot aantal domeinen werkt al relatief lang in 3D, zoals water, geluid, luchtkwaliteit, ontwerp&bouw en energie. Dat maakt dat 3D-informatie in veel werkprocessen inmiddels een belangrijke rol speelt. Maar een groot probleem is dat 3D-onderzoeksresultaten veelal beperkt blijven tot eigen domeinen en op zijn best worden gepresenteerd in statische 2D-kaarten. Daardoor wordt 3D platgeslagen tot 2D en kunnen de onderliggende 3D-gegevens niet in andere onderzoeken of domeinen worden hergebruikt. Een gemiste kans, vind ik.

Afstemming nodig
Het is duidelijk dat de komende jaren afzonderlijke domeinen en afzonderlijke overheidsorganisaties zich steeds meer richting 3D zullen ontwikkelen. In dat kader is het noodzakelijk dat er afstemming plaatsvindt om te komen tot de bovengenoemde geïntegreerde virtuele blik op de leefomgeving, eentje die ook nog eens nauw aansluit op de behoeften van toepassingen en gebruikers. Het toevoegen van 3D aan afzonderlijke werkprocessen of informatiebronnen, en de ontsluiting daarvan, zou niet op zichzelf moeten staan. Zo biedt een 3D-representatie van wat wel en niet mag (Omgevingsplan), in combinatie met 3D-topografie (basisregistraties), kansen in het vergunningenproces via het Omgevingsloket Online. Maar dat kan alleen als de 3D-data over het ontwerp ‘begrepen’ wordt door het 3D-omgevingsmodel. Dat is dan nog maar één voorbeeld.

De komende jaren zal via use cases stap voor stap bekeken moeten worden welke aspecten in 3D mogelijk zijn, wenselijk zijn én daadwerkelijk meerwaarde bieden. Vervolgens is het belangrijk om voor de verschillende 3D informatiebronnen afspraken te maken en deze vast te leggen in standaarden, zodat de meerwaarde zich zal uitbetalen. Dat is gelijk ook één van de grote uitdagingen voor het Doorbraak3D-initiatief, een samenwerking van overheden, wetenschap en bedrijfsleven met de ambitie de toepassing van 3D-gegevens de normaalste zaak van de wereld te maken. Aan de hand van een flink aantal werkgroepen omtrent basisgegevens, standaarden en ontsluiting van informatie, maar ook 3D voor sectoren als energie, veiligheid, stedenbouw, en gaming, wordt gestuurd op synergie. Zie dat als een begin, maar er is absoluut meer nodig. Zo is op nationaal niveau regie, consolidatie en verankering noodzakelijk zodat we binnenkort de vruchten kunnen plukken van de trein die voorbijraast en het scenario van 2025 werkelijkheid wordt...

Jantien Stoter is hoogleraar 3D GeoInformatie aan de TU Delft en houdt zich zowel bij Geonovum als bij het Kadaster bezig met dit onderwerp

Comments are closed.